Hirudoterapia

Lecznicze pijawki

Wskazania do hirudoterapii
Brak jest w świecie gotowej i jednoznacznej listy  wskazań do stosowania hirudoterapii. Stwierdzenie, że pijawka może pomóc i pomagała już w takich czy innych schorzeniach, to uczciwe przedstawienie problemu. Najczęściej hirudoterapia jest metodą wspomagającą inne terapie lub łagodzącą objawy chorobowe, a nie leczącą ich przyczyny. To i tak dużo, biorąc pod uwagę ilość leków stosowanych wyłącznie objawowo.  Wskazania do hirudoterapii to umiejętność dobrania efektu działania związków ślinowych do objawów chorobowych. Związki gruczołów ślinowych pijawek wykazują silne działanie przeciwkrzepliwe, antyagregacyjne, fibrynolityczneprzeciwzapalne, przeciwobrzękowe.  W mniejszym stopniu immunomodulujące,  neurostymulujące i metabolityczne. Zostało to potwierdzone w wielu opracowaniach naukowych. Wykorzystanie takiego efektu w terapii pijawkami w korelacji do konkretnego schorzenia, a właściwie do konkretnego objawu chorobowego, to właśnie profesjonalna HIRUDOTERAPIA.

Choroby naczyniowe- choroba niedokrwienna serca zapalenie mięśnia sercowego stan przed i po zawale mięśnia sercowego nadciśnienie tętnicze migrena żylaki kończyn dolnych zakrzepowe zapalenie żył owrzodzenia troficzne zastój w naczyniach limfatycznych dystonia neurowegetatywna początkowe stadia miażdżycy tętnic

Choroba reumatyczna- choroba zwyrodnieniowa stawów i kości zapalenie stawów przykurcze w zakresie kończyn i szyi krwiaki pourazowe

Choroby neurologiczne- encefalopatia nadciśnieniowa, niedowłady i zespoły uciskowe nerwów obwodowych, objawy wstrząśnienia i stłuczenia mózgu, choroba Parkinsona i Alzheimera neuralgia nerwu twarzowego i trójdzielnego, mózgowe porażenia dziecięce

Choroby ginekologiczne -zapalenie przydatków, policystyczność jajników, bezpłodność, fibro mięśniaki i fibro gruczolaki macicy, zespół bolesnego miesiączkowania, zapalenie gruczołu piersiowego łagodzenie objawów menopauzy zapalenie, błony śluzowej pochwy i macicy

Choroby przewodu pokarmowego - zapalenie błony śluzowej żołądka i dwunastnicy, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, przewlekłe zapalenie wątroby, zapalenie okrężnicy, przewlekły wrzód żołądka oraz dwunastnicy, hemoroidy

Choroby urologiczne- nadciśnienie nerko pochodne, zapalenie pęcherza moczowego, gruczolak ( nie gruczolakorak) prostaty, objawy przewlekłej niewydolności nerkowej, naczyniopochodne zaburzenia potencji

Choroby układu oddechowego - astma oskrzelowa, przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma płucna, przewlekła zakrzepica płucna

Choroby otolaryngologiczne- ostre i chroniczne zapalenie nerwu usznego, ostre i chroniczne zapalenie ucha, zapalenie zatok, zapalenie zatok czołowych, zapalenie komórek sitowych

Oftalmologia - proces zapalny dróg naczyniowych oka jaskra, krwiaki pourazowe gałki ocznej

Choroby dermatologiczne - ospa wietrzna i półpasiec, łuszczyca, niektóre kolagenozy, zapalenie skóry i tkanki podskórnej w wielu chorobach, alergie skórne, krwiaki podskórne, blizny skórne nie koloidowe

Choroby stomatologiczne - zapalenie dziąseł i przydząseł, zapalenie miazgi zęba, krwiaki w zakresie jamy ustnej, zapalenie ślinianek

Krwiaki i obrzęki pourazowe, zakrzepica pooperacyjna tętnicza i żylna zapalenie tkanki podskórnej, zakrzepowe zapalenia żył, zaburzenia reinerwacji nerwów obwodowych, zespoły uciskowe nerwów obwodowych

Przeciwwskazania do hirudoterapii
Obecnie przyjęte przeciwwskazania do stosowania hirudoterapii w Europie (P. Flecken, A. Michalsen)
1.    Hemofilia i antykoagulanty bezwzględne (  Acenokumarol, Marcumar, Warfaryna,Heparyna i heparynoidy )
2.    Anemia - ( wartość hemoglobiny niższa niż 10 mg%  )
3.    Stan po krwawieniu z górnego odcinka przewodu pokarmowego
4.    Ostre stany infekcyjne
5.    Ciężkie stadia chorób wewnętrznych i immunosupresja ( marskość wątroby, HIV, immunosupresja w chemoterapii, dializy ,ciężka niewydolność nerek, zapalenie płuc )
6.    Ciężka alergia
7.    Ciąża
8.    Zaburzenia w gojeniu się ran (np. miażdżycowe krytyczne niedokrwienie kończyn)
9.    Chorzy nieprzytomni
10.   Upośledzeni umysłowo
11.   Blizny keloidowe
12.   Skazy krwotoczne
13.   Dzieci  - hirudoterapia tylko w wyjątkowych przypadkach
14.   Zakrzepica żył głębokich
15.   Zespół stopy cukrzycowej z objawową martwicą tkanek
16.   Schorzenia grzybicze skóry
17.   Nowotwory skóry
18.   Głębokie  ubytki skóry , owrzodzenia i odleżyny
19.   Pęcherzyce o podłożu autoimmunologicznym
20.   Zmiany na skórze wynikające z chorób wewnętrznych

Trawienie i gruczoły ślinowe
Pokarm z gardzieli trafia do wola, który pełni rolę zbiornika magazynującego zapas wyssanej krwi. Stąd krew bardzo powoli przedostaje się do żołądka, a następnie do jelita, w którym odbywa się trawienie i wchłanianie pokarmu. W przewodzie pokarmowym Hirudo medicinalis żyje symbiotyczna bakteria Aeromonas hydrophila, która jest bardzo ważna z kilku powodów. Jej obecność gwarantuje działanie antybiotyczne, które zapobiega wzrostowi innych bakterii i stosownie opóżnia rozkład krwi. Krew może być składowana przez długi okres w przewodzie pokarmowym, zapewniając wyżywienie w czasie braku dostępu do żywiciela. Bakteria ta produkuje również enzymy i witaminy pomagające w trawieniu pokarmu. Nie strawione resztki, głównie hem zostaje wydalony przez otwór odbytowy usytuowany po stronie grzbietowej nad przyssawką w tylnym końcu ciała pijawki.
 
Gruczoły ślinowe pijawki lekarskiej
Gruczoły ślinowe umiejscowione są w szczękach. W trakcie zagłębiania się szczęk w skórze żywiciela z zakończeń gruczołów ślinowych wydzielane są substancje do ciała żywiciela.
Wszystkie mechanizmy tych substancji mają umożliwić pijawce bezpieczne pobranie pokarmu w jak najkrótszym czasie i przygotować go do przechowania na okres od kilku miesięcy do dwóch lat. Wyróżnia się kilka etapów działania substancji ślinowych pijawki podczas jej żerowania: znieczulenie miejsca nacięcia skóry, aby pijawka nie została zrzucona z ciała żywiciela, wpuszczenie do organizmu żywiciela substancji o działaniu uspakajającym i euforycznym, wpuszczenie substancji rozszerzających naczynia krwionośne, co powoduje zwiększony napływ krwi w okolice przyssania, wpuszczenie substancji blokujących układ krzepnięcia krwi w celu zapobieżenia powstaniu zakrzepów, które mogłyby utrudnić pobieranie krwi.

Przygotowanie pacjenta oraz miejsca przyłożenia pijawek
Pacjent na 24 – 48 godzin przed terapią nie może używać dezodorantów, pachnących wód i innych kosmetyków. Dobę przed zabiegiem do higieny należy stosować bezzapachowe naturalne mydło. Także stosowanie kremów koloryzujących, szminek, może uniemożliwić terapię, ze  względu na częste występowanie w nich związków kobaltowych. Jeżeli nawet pijawka przyssie się do ciała pacjenta, to nastąpi zablokowanie wydzielania związków ślinowych i efektu terapeutycznego nie będzie, pomimo wypicia przez pijawkę części krwi. Zwykle taka pijawka bardzo szybko odpada od ciała pacjenta. Pacjent na dobę przed terapią nie powinien spożywać alkoholu ani jeść ostrych potraw oraz przypraw np. czosnek, curry, chili itp. Mogą one skutecznie odstraszyć pijawkę. Czysta wymyta skóra  nie wymaga dezynfekcji, a  jeśli już się ją stosuje np. przy pomocy  spirytusu, to należy odczekać do 5 minut celem ulotnienia się zapachu. Czasem z niewiadomych powodów pijawki nie chcą się przyssać. Najczęstszymi przyczynami tego zjawiska są:
1.  Zdenerwowanie pacjenta
2.  Zdenerwowanie osoby przystawiającej pijawki
3.  Nieumiejętne obchodzenie się z pijawkami
4.  Pora roku np. upalne lato
5.  Wahania ciśnienia atmosferycznego
6.  Faza księżyca (okres pełni)
7.  Chłodna powierzchnia skóry pacjenta
W takich przypadkach należy próbować  zachęcić pijawki do  przyssania się, w następujący sposób: starać się pokonać zdenerwowanie, unikać niekorzystnych dni do przystawiania pijawek, smarować miejsca przystawienia słodkim roztworem wody np. z cukrem, miodem, nagrzewać chłodne miejsce np. suszarką, nakłuć skórę, aż do pokazania się kropli krwi. Jeżeli te metody zawiodą wymienić pijawki lub jeśli to możliwe przełożyć zabieg.

Wykonanie zabiegu
Przed zabiegiem należy  wybrać technikę wykonywania zabiegu i uwzględnić: wiek pacjenta, stan pacjenta, zaawansowanie choroby, diagnozę, dotychczasowe leczenie, przyjmowane leki. W przypadkach trudnych lub wybiegających poza wiedzę osoby wykonującej terapię należy dokonać konsultacji z lekarzem. Bardzo ważne jest, aby upewnić się czy nie istnieją przeciwwskazania do terapii pijawkami. Jeśli powyższe  ustalenia zostały dokonane można przystąpić do terapii. Ilość pijawek do terapii powinna zależeć przede wszystkim od wiedzy terapeuty. Jeśli jest to pierwszy w życiu pacjenta zabieg, to ilość pijawek nie powinna przekraczać 4 sztuk. Jeśli ryzyko krwawień, czy innych powikłań jest małe powinno przystawiać się jednorazowo 4 – 8 pijawek. Należy unikać przystawiania większej ilości pijawek w godzinach wieczornych, gdyż jest ograniczona kontrola pacjenta po terapii.  Zabieg należy wykonywać w rękawiczkach jednorazowego użytku .
Zabieg trwa od  15 – 90 minut i zależy od miejsca przystawienia, np. miejsca dobrze ukrwione jak Glowa, okolice narządów płciowych, odbytu, błony śluzowe skracają czas zabiegu. Miejsca takie jak pośladki, niedokrwione kończyny przedłużają zabieg nawet do 2 godzin. Czas pomiędzy kolejnymi zabiegami powinien wynosić 4 – 8 dni i jest on istotniejszy w terapii niż ilość przystawionych pijawek. Terapię najczęściej kontynuuje się przez 4 – 5 tygodni. W wyjątkowych przypadkach dłużej. W okresie od 3 do 6 miesięcy wskazane jest powtórzenie terapii  w zależności od wskazań.
W trakcie zabiegu przez cały czas należy przestrzegać zasad aseptyki. Praca w fartuchu ochronnym, rękawiczkach, okularach, a często z maseczka na twarzy, to bezpieczeństwo pacjenta oraz osoby wykonującej zabieg.
Pijawki powinny same odpaść od ciała pacjenta, nie należy ich odczepiać siłą.

Powikłania w hirudoterapii
Nie przestrzeganie podstawowych zasad w stosowaniu pijawek grozi powikłaniami. Mogą to być powikłania krwotoczne oraz infekcyjne. Zdarzają się one w wyniku zabrudzenia ran, rozdrapywania w wyniku uporczywego swędzenia, infekcja może pochodzić od samej pijawki, dlatego do terapii należy wybierać pijawki zdrowe, żywotne, bez przebarwień, zmian na naskórku itp. Przyczyna zakażeń może być także skóra pacjenta, ubranie. W przypadkach obniżonej odporności organizmu przyczyną zakażeń może być także żyjąca w symbiozie z pijawką bakteria Aeromonas.
Grożne są także powikłania krwotoczne, np., w przypadku przystawiania pijawek u chorych z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. Powikłania ciężkie mogą powstać wskutek nieprawidłowego wyboru miejsca przystawienia pijawek, np. w miejscach silnie niedokrwionych, martwych.

facebook
Dotyk Dla Zdrowia Arkadiusz Trześniowski